7 maart 2013

Dennis Rijnvis


© Geert Snoeijer
Hoe vaak laat je de appreciatie 'weergaloos' los op een debutant? En hoe vaak gaat die sprakeloze waardering naar een jonge schrijver van eigen bodem?
Het overkwam De scriptor... toch een verwende lezeres!

Met Savelsbos heeft Dennis Rijnvis een veelomvattende roman geschreven die twaalfjarigen op een gruwelijke, onomkeerbare manier de volwassenheid instuurt. De schrijfhand van deze auteur is even subtiel als genadeloos.
En de confronterende spanning komt recht uit de ziel van de plotspelers.

 
 'Ik ben gefascineerd door bepaalde donkere tijden in de geschiedenis,
maar ook door de onaangepastheid van sommige mensen die in deze tijd leven.'
 

Voor Limburgers (zoals ikzelf) zijn de mergelgrotten bij Maastricht een bekend gegeven. Wat heeft jou (iemand uit Delft) aangezet om deze unieke setting te gebruiken voor Savelsbos? En heeft dat decor je de literaire mogelijkheden gebracht die je zocht?

De mergelgroeves heb ik vooral gekozen vanwege de duistere aantrekkingskracht. Ze bevinden zich vlakbij Maastricht en omliggende dorpen, maar zijn tegelijkertijd totaal van de buitenwereld afgesloten. Ik vond dat een mooi gegeven voor een spannende roman. De grotten zijn het decor voor de verdwijning van een jong meisje en dienen daarna als schuilplaats voor vier mannen die zich willen werken omdat ze hun hele leven de schuld van die gebeurtenis hebben gedragen.
 

Het gevoel van veiligheid maar ook het spanningsveld dat eigen is aan een vriendenclubje is een beproefd gegeven in de literatuur. Hoe groot was de uitdaging om daar iets origineels van te maken?

Ik ben behoorlijk blanco aan het boek begonnen en dicht bij mijn eigen gevoel gebleven. De gevoelens zijn ook deels gebaseerd op een eigen vriendengroep die ik van de basisschool tot in het studentenleven had, vandaar dat ze voor mij wel origineel aanvoelden.
Savelsbos © P&M Ridderhof
Juul, het meisje waar dit plot om draait, is een fijnzinnig, ontroerend personage. Waar komt zij vandaan?

Ze is denk ik een combinatie van verschillende vrouwen/meisjes die ik in mijn leven heb ontmoet. Het trekt me aan als mensen een beetje apart zijn, op een andere manier naar de wereld kijken, en vooral als ze daarbij toch iets zelfverzekerds hebben. Misschien omdat ik – zeker vroeger – zelf niet erg zeker van mijn zaak was.
 

Hoewel dit je debuut is, ben je de grote thema’s – lotsbestemming, schuld en boete, vriendschap en verraad, liefde en dood - niet uit de weg gegaan. Zijn dat onderwerpen die je sterk bezighouden?

Onbewust zal iedereen zich daar wel vragen over stellen, maar ik schrijf niet met bepaalde thema’s in mijn achterhoofd. Ik wilde vooral een spannend, meeslepend verhaal vertellen. En niet alleen een opeenvolging van spannende actiescenes, maar vooral ook met wat diepgang. Psychologische spanning is in mijn ogen veel sterker en blijft veel langer hangen, dan alleen de pure adrenaline van een vraag als: wie heeft het gedaan?


Je bent in termen van levenservaring nog vrij jong. Wat heeft jou de wijsheid gebracht die nodig is om een verhaal te vertellen dat zo naar de essentie van het bestaan gaat?

Geen idee. Ik ben wel iemand die veel nadenkt en piekert, maar het gaat me wat te ver om dat wijsheid te noemen. Het is in ieder geval niet zo dat ik veel heb meegemaakt in termen van grote tegenslag. Ik heb een erg gelukkige jeugd gehad waarin ik veel vrienden had. Wel had ik altijd het gevoel dat ik net iets anders was dan anderen, maar heeft niet iedereen dat? Dat is een stukje ego denk ik.
 
De cover van de eerste Cujo-editie
Je hebt onder meer een wetenschappelijke achtergrond. Wanneer en op welke manier is de literatuur in jouw leven gekomen?

Mijn ouders lazen veel, geen echte literatuur maar wel veel spanning en wat toegankelijker werk, bijvoorbeeld van Roald Dahl. Ik lag qua lezen iets voor op leeftijdsgenoten. Mijn moeder nam me ooit als 8-jarige mee naar de biblotheek waar ik Kruistocht in Spijkerbroek van Thea Beckman wilde lenen, maar de vrouw achter de balie vond dat ik daar te jong voor was. Dat maakte mij alleen maar nieuwsgieriger. Toen ik negen werd las ik Cujo van Stephen King, waar ik vreselijke nachtmerries van kreeg. Dus misschien had ze wel gelijk.


Leent die wetenschappelijke kennis zich ook tot literaire invalshoeken of settings?  

Dat zou kunnen. Ik speel met de gedachte om in mijn volgende boek iets van geschiedenis of wetenschappelijke ideeen te verweven.
 

Ik zou Savelsbos een existentiële roman willen noemen. Waarom heb je voor het etiket ‘literaire thriller’ gekozen?  

Dat heeft de uitgeverij gedaan. Ik zie het boek zelf als een spanningsgedreven roman. Bezwaar tegen de term thriller heb ik niet. Mensen die iets spannends willen lezen, zullen denk ik niet teleurgesteld zijn. Het bijvoeglijk naamwoord literair hebben we uiteindelijk laten vallen. Het is in mijn ogen een nodeloze en wat pretentieuze toevoeging die weinig zegt, want iedere thrillerschrijver noemt zijn werk tegenwoordig ‘literair’. Mijn boek is spannend, wat de lezer er verder van vindt moet hij of zij zelf bepalen. Existentiële roman klinkt goed, maar ook wat zwaar misschien. Ik hoop dat het vooral iets is wat veel verschillende mensen aanspreekt, het liefst wil een groot publiek bereiken, en dat publiek wat stof tot nadenken geven.
 

Kun je je voorstellen dat jouw literaire stem gedachten oproept aan Voskuils ‘Bij nader inzien’ en Donna Tartts ‘De verborgen geschiedenis’? Die associatie heeft trouwens niet enkel te maken met het mysterie van vriendschapsclubjes maar ook met de aard van beschouwen en zoiets als sfeer of toon.  

Dat vind ik een erg groot compliment. Ik houd er van om wat beschouwend te schrijven, om naast de spanning ook wat stof tot nadenken te bieden, overpeinzingen die de angst verder aanwakkeren en mensen doen inzien dat we in feite allemaal tot gruwelijke dingen in staat zijn als de omstandigheden ons daartoe verleiden. Maar het zou idioot zijn om mezelf nu al met hen te vergelijken, ik heb voorlopig nog geen boek verkocht. Terwijl ik dit schrijf wordt Savelsbos gedrukt. Aan de andere kant moet ik eerlijk zijn: het is wel mijn ambitie. Ik wil een groot en bekend schrijver worden van het niveau Donna Tart. Je kunt je doelen niet hoog genoeg stellen. En ergens heb ik ook wel een arrogant stemmetje in mezelf dat zegt: het is haalbaar, je kunt het.
 

Met dit boek heb je al zoveel op tafel gelegd - grote levensthema’s, stilistisch vakmanschap – dat je je als lezer kunt afvragen ‘Wat komt hierna?’ Weet jij dat?  

Ik heb veel nieuwe ideeën, ik ben gefascineerd door bepaalde donkere tijden in de geschiedenis, maar ook door de onaangepastheid van sommige mensen die in deze tijd leven. Klinkt allemaal wat cryptisch nog, maar dat zijn denk ik onderwerpen die mijn volgende boek zullen beheersen. Alhoewel ik ook graag nog eens een erg opbeurende roman zou willen schrijven. Maar misschien heb ik daarvoor een te verwrongen fantasie.

Lees hier de recensie van Savelsbos

De website van Dennis Rijnvis

 

26 februari 2013

John Harvey

© Molly Boiling
In het begin van de jaren '90 verschenen er enkele misdaadboeken van John Harvey in ons taalgebied. Maar dat was lang vóór de aandachtsgolf van media, boekbedrijf en lezers richting thrillerwereld op gang kwam.

In zo'n klimaat was het mogelijk dat een raspaardje als deze Brit (intussen gelauwerd en verfilmd), vanuit onze ogen gezien, weer naar de anomimiteit terugkeerde.

Maar: nieuwe jaren, nieuwe kansen. Onlangs verscheen Vlees en bloed, een boek uit 2004, het eerste deel van de Frank Elder-trilogie. Liefhebbers van een klassiek opgevatte misdaadroman met aansprekende personages, een sociaal bewogen benadering en suggestieve dialogen komen bij John Harvey aan hun trekken. Redenen genoeg om hem nu wel in het land te houden...

 
"Ik zou een dun lijntje willen trekken tussen sommige van mijn sociaal bewogen boeken en 'Bleak House' of 'Hard Times' van Dickens."


De laatste jaren is er in het Nederlandse taalgebied een erg gunstig klimaat ontstaan voor misdaadauteurs. Wat betekent het voor u om Vlees en bloed bij ons gepubliceerd te zien?

Ik ben altijd blij wanneer één van mijn boeken in een andere taal of een ander land uitgegeven wordt; dat betekent meer lezers en ook de mogelijkheid om uitgenodigd te worden en te kunnen praten met lezers en voor te lezen uit mijn eigen werk.

Aangezien ik Amsterdam geregeld bezoek, zou het erg leuk zijn om opnieuw een excuus te vinden voor een volgend reisje.  
Dit 2de deel uit de Elder-reeks
leverde John Harvey de Prix polar européen op
Geeft Vlees en bloed ons een goed beeld van uw andere boeken of zijn er belangrijke verschillen?

Ik denk dat dit boek typisch is voor wat ik geschreven heb in de 2de helft van mijn carrière: de boeken die vanaf 2004 gepubliceerd werden – na de eerste tien boeken met rechercheur Charlie Resnick, dus.

Het verschilt een beetje van andere boeken, zoals de twee volgende Frank Elder-romans; het is eerder een thriller dan een verhaal over een politieonderzoek en geeft daarom een meer complete kijk op de hedendaagse samenleving.

 
Rechercheur Elder zegt: 'Wanneer we opgroeien, uit wat voor familie we ook voortkomen, hebben we iets extra's nodig, iets belangrijks.'
Was er voor u ook zoiets extra’s in die tijd?

Wat ik in mijn jeugd van mijn familie kreeg om me te helpen schrijver te worden? 
Ze gaven me altijd boeken, boeken voor Kerst, boeken voor mijn verjaardag... Eén van de boeken die ik me goed kan herinneren - ik was toen 5 of 6 jaar - is Hare Joins the Home Guard van Margaret Tempest, een plaatjesboek met onderaan woorden. Het verhaal was tegelijkertijd beangstigend en vermakelijk.

Toen ik 10 of 11 was, las ik Buffalo Bill Wild West Annual, een ander belangrijk boek dat me op weg hielp om later westerns te schrijven.

Iets anders belangrijks dat ik van mijn ouders meekreeg was de liefde voor film en daarmee een gevoel voor wat vertellen is en hoe dat precies werkt. Wij maakten deel uit van de laatste generatie ouders en kinderen die wekelijks naar de bioscoop gingen.

En... tijdens het schrijven van dit boek was er een nieuw contract met Random House (UK) en, voor het eerst, een aanzienlijk promotiebudget!!  

Elder leest David Copperfield in zijn vrije tijd. Bent u het eens met het idee dat Shane Donald een moderne David Copperfield is, met uitzondering van het vrij positieve einde bij Dickens. En doet u dat vaker, u laten inspireren door literaire figuren?

Die vergelijking met David Copperfield zie ik niet zo – hoe interessant ze ook is. Het antwoord op het tweede deel van je vraag is: zelden. Toch zou ik een dun lijntje willen trekken tussen sommige van mijn sociaal bewogen boeken en Bleak House of Hard Times van Dickens.

Het is een feit dat de Resnick-boeken, die zich afspelen in Nottingham, in grote lijnen, over die stad en haar burgers gaan en dat de meeste misdaden en misdadigers voortkomen uit de socio-economische situatie. Wat dat betreft, zijn ze verwant aan de sociaal bewogen romans van Dickens en ook aan die van de 20ste eeuwse regionale auteur Alan Sillitoe die sociaal-realistische boeken schreef. Zijn Saturday night and sunday morning speelt in dezelfde straten als de Resnick-romans. 

Nottingham, de setting van de Resnick-serie
© José M Vasquez
U hebt een lange carrière achter de rug. Zien misdaadsituaties en de persoonlijkheid van een misdadiger er nu anders uit dan vroeger?

Ik denk dat misdaadsituaties zich aanzienlijk verbreed hebben als gevolg van de uitbreiding van de Europese Unie en de transmigratie van mensen en ook, vanzelfsprekend, met de verspreiding van het internet en het digitale tijdperk.


U hebt toneel onderwezen en in dit boek zijn er verschillende verwijzingen naar Shakespeare. Welk soort schrijver zou hij zijn, mocht hij nu leven? Ziet u hem bijvoorbeeld misdaadromans schrijven?
 
Ik denk dat misdaadromans een té beperkt kader zouden opleveren voor hem. Toch nemen misdaden, zoals moord, in een groot gedeelte van zijn werk een centrale plaats in. Mogelijk zou hij op een hedendaagse manier eenzelfde soort materiaal gebruiken.

U heeft ook scenario’s geschreven voor televisieseries. Is deze manier van schrijven verschillend van het schrijven van boeken?

Erg verschillend. De vertelling is veel compacter en het belang van de dialogen veel groter. En ander cruciaal verschil is dat het een collectief gebeuren is. 


Als u met lezers uit diverse landen praat, ziet u dan verschillen in leescultuur? En in welke landen wordt het meest gelezen?

Ik ben niet zeker of ik dit helemaal juist zie. Ik heb de indruk dat lezen – zeker wat misdaadboeken betreft - wellicht populairder is in Frankrijk dan in sommige andere landen. De Fransen nemen het, op z’n minst gezegd, ernstiger dan in Groot-Brittannië. Dat merk je, onder meer, aan de kritische aandacht die het misdaadgenre krijgt.
Kustplaatsje bij Whitby, een setting in Vlees en Bloed
© Glen Bowman
Hebt u ook voeling met jonge lezers? En denkt u dat de leescultuur bedreigd wordt door allerlei computertoepassingen zoals sociale media?

In de loop van de laatste jaren heb ik één boek - Nick’s blues - geschreven voor jongere lezers. Dat is trouwens eerst verschenen in Frankrijk. Dat boek leverde niet ontzettend veel contact op met jongeren maar, wanneer dat wel het geval was, merkte ik dat ze sympathiseerden met wat ik deed.

Ik hoop dat de computer, e-boeken enz. een positieve invloed zullen hebben op het leesgedrag van mensen in plaats van hen weg te houden van boeken. Fingers crossed!

 
Er zijn auteurs die een aantal boeken schrijven. Er zijn auteurs die véél boeken schrijven. En er zijn auteurs - hier of daar iemand - die zo'n honderd boeken geschreven hebben.
Hoe heeft u dat voor mekaar gekregen... in één enkel leven?

Het korte anwoord is dat je lang leeft. Het wat langere antwoord is dat ik, in mijn hoofd, mijn schrijversleven in twee stukken verdeel. De eerste Resnick-roman Lonely Hearts was een keerpunt omdat ik voor de eerste keer langer dan een maand (ongeveer zes of zeven maanden) aan een boek had gewerkt én dat boek het eerste was dat door een gevestigde uitgever (Viking Penguin) gepubliceerd werd, eerst als hardcover, later als paperback.  
De periode vóór '89 noem ik de Pulp fiction years, de jaren nadien de Crime fiction years. In de tussenliggende periode heb ik mij beziggehouden met het schrijven van scenario's voor televisie.
 

20 februari 2013

Marelle Boersma

 
Als Marelle Boersma een handelsmerk heeft, dan is dat betrokkenheid. Om die tot bij de lezer te brengen zet ze haar bèta-geest, haar gulle hart én haar steeds groter wordend vakmanschap in.

Marelle bruist. Dat merk je aan de heftige onderwerpen die ze aansnijdt, aan haar felle personages maar ook aan haar werkritme. Zo kwamen er zeven thrillers in evenveel jaren, schrijft ze columns voor bladen en sites, is ze - sinds Vals alarm - Vaandeldrager van het Oudernetwerk Jeugdzorg en heeft ze daarbij een wetenschappelijke carrière.

Omdat ze graag communiceert met haar lezers, weten we heel wat over deze auteur. Toch verrast ze ons in dit interview nog met een weinig bekende kant van haar... 
 

 ‘Het is prachtig als er een proces ontstaat dat sommige zinnen of woorden zomaar opduiken tijdens het schrijven alsof ze ingefluisterd worden.’ 
 

Samen met een aantal andere (vrouwelijke) Nederlandse misdaadauteurs (in Vlaanderen heb je dat bijna niet), leg jij maatschappelijke misstanden en verborgen leed bloot. Kan dat te maken hebben met een calvinistische moraal die oproept tot verantwoordelijkheidszin en engagement? 

Vanuit mijn jeugd heb ik meegekregen dat het niet gaat om wat je hebt, maar wie je bent. Ik kan niet tegen onrechtvaardigheid, en niet tegen mensen die naar beneden trappen terwijl ze zelf in hun weelderige handjes knijpen. Er is veel leed dat zich soms naast je voordeur afspeelt, terwijl je er geen weet van hebt. Dat raakt me.
 

Je laatste boek Moederziel is terecht op gejuich ontvangen. Hoe uitdagend was het om een borderline-personage neer te zetten?

Een wat extremer personage neerzetten blijft een uitdaging, en ik denk dat het moeilijkste was om niet helemaal los te gaan. Het is belangrijk om alleen de eigenschappen neer te zetten die ertoe doen in het verhaal.

Zeeland, de setting van Moederziel... en de noodlottige golfbrekers
© Bas Lammers

Meer dan je vorige boeken is het een poëtische, beeldende roman geworden. Ben je het met me eens dat het stilistisch gezien je beste boek is? 

Dit is vragen aan een moeder welk kind ze het mooist vindt. Elk boek heeft zijn sterke punten, in de een zit meer echte actie, in de ander meer psychologische diepgang, en weer een ander is misschien beeldender. Ze zijn me allemaal lief.
 

Omdat we je kennen als iemand met een bèta-opleiding, was het verrassend om een bomenfluisteraar tegen te komen. Waar komt die figuur vandaan?

Ik heb een beta-opleiding gedaan, waardoor ik analytisch ben ingesteld, en heel gestructureerd kan werken. Maar daarnaast heb ik nog een hele andere kant. Mijn moeder noemt me para, wat verwijst naar een paranormale kant die ik schijn te bezitten. En soms sijpelt er dan een klein stukje door in mijn boek. Maar in het geval van Peter zie ik het fenomeen ‘bomenfluisteraar’ vooral als een vlucht van hem uit de werkelijkheid die voor hem niet makkelijk was door het samenleven met een vrouw als Ina. 

 
Zowel Myrna als Josje als Janna uit Vals alarm komen heel sterk voor zichzelf op. Zie jij het leven vooral als een gevecht?

Helemaal niet! Daar is het leven veel te mooi voor. Het zijn geen autobiografische verhalen, dus ik ben niet Janna of Myrna. Die vrouwen zijn puur bedachte personages, met stukjes ervaringen of ontmoetingen uit mijn eigen leven. En een thriller draait om een conflict dat moet worden uitgevochten.
 

Ook van Janna heb je een erg overtuigend personage gemaakt. Hoe moeilijk is het om iemand neer te zetten die in het diepst van haar ziel getroffen wordt en daar grote emoties bij voelt... zonder in clichés te vervallen of overdreven bewoordingen te gebruiken? 

Janna is diep onder mijn huid gaan zitten. Het idee dat je kind afgepakt wordt… Janna heeft hier heel heftig op gereageerd, en is inderdaad heel diep gegaan. Woorden zoeken bij díe emoties is moeilijk. Er zijn zoveel valkuilen, zoals te dik aanzetten of die clichés gebruiken. Maar het is prachtig als er een proces ontstaat dat sommige zinnen of woorden zomaar opduiken tijdens het schrijven alsof ze ingefluisterd worden. Maar helaas zijn er meer momenten dat ik tijden zoek naar de juiste woorden om dat ene gevoel te beschrijven.

 
Journaliste Fenna Faassen is een terugkerend personage… behalve in je laatste boek. Ben je uitgekeken op haar of zien we de gedreven Fenna nog terug? 

Geen idee. Fenna zal er zijn als ik haar weer nodig heb. Ik hou van Fenna, ze zou mijn beste vriendin kunnen zijn.

Ik kan alvast wel verklappen dat ze niet voorkomt in mijn 8ste boek dat de titel ‘Ik volg je’ heeft gekregen. Dit boek schrijf ik terwijl ik over het schrijfproces blog en lezers zelfs vraag om mee te denken. Een mooi interactief schrijfproces dat te volgen is via: http://schrijfeenthriller.wordpress.com/
 

Een tijd geleden heb je lezers opgeroepen om ambassadeur van je werk te worden. Zijn er precedenten van dat systeem of is het een origineel idee van jou? En wat is precies de bedoeling ervan?

Ik heb dit concept ooit samen met een vriend bedacht en het daarna zelf verder uitgebouwd tot wat het nu is: een grote groep enthousiaste lezers.

Mijn levensmotto is ‘Als je kunt delen, kun je vermenigvuldigen’. Voor mijn ambassadeurs organiseer ik o.a. speciale win-acties en ik geef elke maand een boek weg aan een van hen. Mijn ambassadeurs delen hun enthousiasme over mijn boeken met de mensen om hen heen. Ik ben overtuigd van de kracht van samenwerking en geniet van het contact met mijn lezers. Iedereen kan zich makkelijk aanmelden via www.marelleboersma.nl 


Je bent ook columniste voor Libelle. Wat trekt je aan in de beknopte vorm van een column? En wat kan je er precies in kwijt? 

Een boek schrijven is een enorm werk dat maanden duurt. Een column schrijf je lekker snel. Het geeft me de mogelijkheid mijn observaties van mensen en de samenleving via een kwinkslag neer te zetten. Bijna een soort vingeroefening.
 

In boekenland wordt geregeld van uitgeverij gewisseld. Bij welk soort uitgever voel jij je thuis?

Bij mijn huidige uitgeefster Ilse Karman van De Crime Compagnie voel ik me enorm thuis. Ze haalt het beste in mij naar boven, waardoor ik merk dat ik groei als schrijfster. Daarnaast staat ze open voor ideeën en komen we samen echt verder. Ze heeft een frisse kijk op de boekenwereld, en dat bevalt me prima!


en
hier die van Vals alarm
en
 

8 februari 2013

Studio Jan de Boer

Het team van Studio Jan de Boer (v.l.n.r.):
Thijs Hoogeland, Jan de Boer, Ingrid van Roekel, Egbert Clement
 
Enthousiaste boekliefhebbers durven wel eens een boek te kopen enkel en alleen omdat de cover hen verleidt. Dat zegt veel over de kracht van een geslaagd voorplat.

Maar wat weten doorsnee lezers over het ontwerpen van boekomslagen?
Jan de Boer van de gelijknamige Studio - bekend bij de grote uitgeverijen - geeft ons een inkijkje in zijn vakwereld... waar esthetische vormgeving vervlochten wordt met de economische wetten van de markt.
 
‘Voor wie is dit boek bedoeld? Daarover nadenken, daar gaat het om.’

Is het ontwerpen van covers een vak binnen het grafische vak? En wie is er geschikt voor?

Jan de Boer: Het ontwerpen van boekomslagen is absoluut een echt vak geworden! Vooral ook door allerlei ontwikkelingen binnen het boekenvak in de afgelopen tien jaar. Uitgevers zijn zich, veel meer dan voorheen, gaan realiseren dat zonder gedegen marketing boeken niet aan de man te brengen zijn. Vroeger ontwierp je een omslag, nu moet je als vormgever meedenken over het hele promotiepakket, vind ik. Het omslag maakt van dat pakket uiteraard een belangrijk onderdeel uit.

Om geschikt te zijn als boekomslagontwerper moet je behalve beschikken over ontwerperskills vooral ook lezen, van boeken houden. Op mijn studio zijn wij alle vier echte lezers!
 

Jullie maken covers voor fictie (misdaad- en andere romans) en non fictie. Is er een verschil in benadering en ontwerpcriteria met betrekking tot deze genres?

We proberen ons zoveel mogelijk te verdiepen in de lezer, de doelgroep, lelijker gezegd. Je probeert in feite je omslagontwerp zoveel mogelijk toe te snijden op de juiste consument. Voor thrillerlezers gelden iets andere criteria dan voor up-market non-fictie bijvoorbeeld. Thrillers mogen door de bocht, net zoals de boeken van Ian Kershaw een intellectueler uiterlijk nodig hebben. Maar de ontwerpprincipes verschillen niet zoveel: voor wie is dit boek bedoeld? Daarover nadenken, daar gaat het om. 
 
Is een coverontwerp ook afhankelijk van de auteur en van de uitgeverij die het boek uitgeeft?

Het is belangrijk dat het ‘gezicht’ van de uitgeverij een rol speelt in het ontwerp. Hoger of lager in de markt, dat speelt allemaal mee, en daarvoor moet je je opdrachtgever goed leren kennen. In die zin hechten wij eraan zoveel mogelijk ‘live’ te overleggen, we willen in gesprek zijn met onze opdrachtgevers. Sommige auteurs bemoeien zich vergaand met hun omslagen, komen soms met onvervulbare verlangens, die wij ze dan weer uit het hoofd moeten zien te praten. Maar het gaat ook wel anders, auteurs die zich, na overleg met hun uitgever, op onze studio melden om samen met ons even achter de computer plaats te nemen. Dat kan veel tijd en gemail schelen!
 

Heeft de oorspronkelijke cover van een in het Nederlands vertaald boek invloed op het ontwerp dat jullie maken?

Soms wel, wij ontwerpen met enige regelmaat omslagen op basis van buitenlandse edities, het kan de uitdrukkelijke wens zijn van de uitgever. Andersom komt gelukkig ook steeds vaker voor: buitenlandse uitgevers die gecharmeerd zijn van ons werk en onze ontwerpen willen gebruiken. 
 
In hoeverre kan een cover de verkoopcijfers beïnvloeden?

Een goed omslagontwerp helpt natuurlijk altijd! En als je van je omslag een icoon weet te maken, dan helpt het zeker!
 

Is er zoiets als trends in dit soort ontwerpen? En moet je daar in meegaan?

Geïllustreerde omslagen, handgetekende typografie, ogen in de lucht, de eenzame weglopende figuur, de blote damesrug, zelfs romantisch bedoelde parkhekken waren een tijdje in de mode! Soms ga je er in mee, maar het leukst is het zelf een trend te zetten!
 
Misdaadauteurs schrijven vaak reeksen rond één hoofdpersoon. Hoe benader je dan een nieuw deel?

Thriller-omslagen onderscheiden zich van ‘gewone’ omslagen, vooral omdat de auteur echt als een merk moet worden neergezet. Voor zo’n reeks bedenken we dus een concept waarin je een aantal delen kunt ontwerpen, waarin de auteursnaam een prominente plaats inneemt en waarin een vaste beeldtaal gebruikt wordt. Thrilleromslagen zijn behoorlijk modegevoelig, dus die concepten hebben maar een beperkte levensduur.

 
Heeft jullie bureau een huisstijl die je in de diverse covers kunt terugvinden, een aanpak die jullie onderscheidt van andere bureaus?

Ik denk dat wij goed zijn in het maken van goede beeld/typografie combinaties, en dat we oog hebben voor een goede detaillering. Wat ook helpt is dat we goed in staat zijn onszelf voortdurend te vernieuwen, en dat is ook nodig omdat alles constant aan verandering onderhevig is. Dat moet je in boekomslagen terug kunnen zien.
 

Is dit soort creativiteit geschikt voor teamwerk of moet één individu in de grootst mogelijke vrijheid kunnen werken?

Is niet te zeggen. Komt bij ons allebei voor. We bespreken wel altijd elkaars werk, en vaak werken we met meerdere ontwerpers aan een opdracht.
 

Is er de laatste tijd een cover op de markt gekomen waarvan je zegt: ‘Die heeft alles.’? 

Wat ik een geweldig omslag vind is dit: ‘Er ist wieder da’ van auteur Timur Vermes. Een schitterend icoon!

 
De website van Studio Jan de Boer


16 januari 2013

Pontus Llunghill


Pontus Ljunghill is een debutant uit Zweden die opvalt door eigenzinnigheid en finesse. Om de lezer vanop bladzijde één met een falende inspecteur te confronteren, daar moet je lef voor hebben. Een onzichtbare is dan ook niet geschreven voor de echte spanning- of heldzoeker maar des te meer voor wie geroerd wordt door het menselijk tekort.

Even origineel is de historische achtergrond: het Stockholm van de jaren '20 was een stad met veel armoede maar ook met het vizier op de welvaartstaat. Dit scharniermoment is ook aanwezig in het boek waaraan hij nu werkt.

Deze auteur komt op kousenvoeten en pakt je in voor je het helemaal beseft...


 
 
'Ik ben geneigd te zeggen dat de politie in de late jaren ’20
veel competenter was dan doorgaans gedacht wordt.'
 
 
Een onzichtbare is je debuut. Hoe heb je in de tijd voor de publicatie tegen deze literaire doop aangekeken? Je zou een nieuwe stem worden tussen hele sterke collega’s.
 
Ik was een beetje nerveus toen het boek uitkwam en ook de weken nadien. Ik had er geen idee van wat lezers en critici zouden denken van Een onzichtbare (het is voor een schrijver erg moeilijk om te voorspellen wat de mensen zullen denken – je kunt nooit naar je werk kijken met de ogen van iemand die voor het eerst leest). En ik zei tegen mezelf: ‘Ik hoop dat ik op z’n minst enkele positive reacties zal krijgen en dat een aantal mensen van het verhaal zullen houden.’ Want als er geen interesse voor je boek is, dan is het moeilijk om de motivatie te vinden om door te gaan met schrijven.
 

Als je wil opvallen in thrillerland moet je je onderscheiden. Op welke manier doe jij dat, denk je?

In Zweden zijn er, voor zover ik weet, weinig misdaadauteurs die historische verhalen hebben geschreven. En, bij mijn weten, heeft geen enkele van de hedendaagse Zweedse thrillerschrijvers zijn verhalen in de jaren ’20 gesitueerd (of uitgelegd hoe de politie in die tijd werkte).

In Een onzichtbare speelt het oude Stockholm een grote rol. De stad wordt bijna één van de dragende personages. Zoiets komt niet vaak voor in misdaadverhalen.

Bovendien denk ik dat het in mijn boek, meer dan in de meeste andere thrillers, om de karakters gaat, hoe de personages denken, de psychologie achter het gedrag… In dit boek wilde ik vooral het verhaal van John Stierna vertellen: wie hij is, hoe hij leeft, en hoe de moord op Ingrid Bengtsson hem verandert… hoe één enkele ervaring een man kan veranderen.’   
Stockholm © mispahn

In Een onzichtbare wek je een cold case opnieuw tot leven. Waarom koos je voor zo’n ver verleden (1928)? 

In het begin had ik maar een idee voor één enkel hoofdstuk en wist ik niet waar of wanneer het verhaal zich zou afspelen.
En toen vroeg ik me opeens af: ‘Wat zou er gebeuren als ik het boek in de jaren ‘20’ zou situeren?' En hoe meer ik erover nadacht, hoe meer het idee me aanstond. Ik dacht dat het een extra dimensie zou geven aan het verhaal. De beschrijving van het leven in het vroegere Stockholm – de leefomstandigheden, de mode, de restaurantcultuur – zou het verhaal interessanter maken dan wanneer het zou spelen in het Zweden van nu. Ik wilde dat het lezen van het boek een reis in een tijdmachine zou zijn. Die jaren ‘20 waren een speciaal decennium, een soort van grensland tussen het oude en nieuwe Zweden, wat de periode extra boeiend maakt.

Zweden was toen nog vrij arm met sloppenwijken in het centrum van Stockholm. Er reden nog paardenkoetsen, weinig mensen hadden telefoon of een auto, de radio was pas uitgevonden en er was veel maatschappelijke ongelijkheid op allerlei vlakken.
Tegelijkertijd kregen vrouwen stemrecht en stelde Premier Per Albin Hansson zijn visie op de welvaartstaat voor, werd de ‘gevaarlijke’ jazz-muziek populair en veranderde de mode in een stijl die niet zo erg verschilde van de hedendaagse.

 
Volgens je cv zou je belangstelling hebben voor politiegeschiedenis. De 1928-plotlijn vertelt dat ook. Wat valt je op als je misdaden en politiewerk uit het verleden onderzoekt? 

Wat ik interessant vind is dat de politie in de late jaren ’20 over bijna dezelfde middelen beschikte om misdaden op te lossen als degene die nu gebruikt worden. Hoewel ze geen DNA-technieken hadden, waren ze wel expert in vingerafdrukken. Ze konden ook bandenmerken koppelen aan een specifieke auto. En vezels met verschillende soorten stoffen en planten in verband brengen (geholpen door externe experten). Ze beschikten ook over competente speurhonden. En wellicht waren de medische onderzoekers bijna net zo efficiënt als op de dag van vandaag. En zo is er meer…

Ik ben geneigd te zeggen dat de politie veel competenter was in de late jaren ’20 dan doorgaans gedacht wordt.

Winters Stockholm © eguide travel
Is die interesse ook een reden geweest om voor een speurder te kiezen die een punt heeft gezet achter zijn loopbaan… een loopbaan die bovendien eindigt in 1953?  

Wel, mijn interesse in politiegeschiedenis escaleerde toen ik besloot dat het grootste gedeelte van mijn boek zich in de jaren ’20 zou afspelen. Van toen af ben ik echt geïnteresseerd geraakt… hoewel ik altijd belangstelling heb gehad voor politiewerk. 


Op welke manier denk je verder te kunnen gaan met dit hoofdpersonage? Heeft Stierna veel in petto?

Ik denk het wel. Ik begrijp dat mensen denken dat er niet meer zoveel te vertellen is over Stierna omdat Een onzichtbare eindigt in 1953. Maar in mijn volgende boek ga ik wellicht weer terug in de tijd, naar 1923, wanneer Stierna jonger is en relatief nieuw op de recherche-afdeling, en in een bepaald opzicht een andere man.  

Ik ben er niet zeker van of Stierna daarin het hoofdpersonage zal zijn. Misschien krijgt een andere politieman uit Een onzichtbare de hoofdrol. 
 
Gotland, ook een setting in 'Een onzichtbare' © wilvo

Inspecteur Stierna werkt het liefst aan zaken waarbij hij een band met het slachtoffer kan opbouwen. Hij laat het over aan zijn collega’s om een rol te spelen in maatschappelijke kwesties zoals politieke confrontaties tussen links en rechts of individuen die aanzetten tot jodenhaat. Zal die taakverdeling zo blijven, denk je?

Mijn volgende boek zal weer over een moordonderzoek gaan. De aandacht van Stierna en zijn collega’s zal dus gaan naar het oplossen van die misdaad. Maar het is niet uitgesloten dat Stierna ooit de opdracht krijgt om zaken op te lossen die met politiek geweld te maken hebben of onderzoek gaat doen naar mensen die joden aanvallen. Maar mijn volgend verhaal zal daar niet over gaan.
 

Zweden heeft enkele grote steden maar vooral een eindeloos achterland. Welke van de twee settingen vind je het interessantst voor een misdaadverhaal?

Dat hangt af van het verhaal. Op dit moment richt ik mijn aandacht op schrijven over het Stockholm van de jaren ’20 wat erg interessant is en goed past bij Een onzichtbare. Maar ik heb andere ideeën voor boeken die vragen om een plattelandssetting.
Gotland © awmyl
Grönwall, de journalist in Een onzichtbare, zegt: ‘Ik heb al veel geschreven. Nu moet ik schrappen. Dat is vaak het moeilijkst.’ Geldt dat ook voor jou? Wat vind jij het lastigst aan schrijven?  
Grönwall heeft het over het schrijven van artikels, journalistiek werk, dus, waarbij je vaak veel interviewuren en researchmateriaal moet samenballen tot enkele bladzijden of minder. Hij bedoelt dat het opleggen van grenzen aan jezelf en te beslissen wat je eruit laat, het moeilijkst is… ‘to kill your darlings’, zoals dat heet. Wat de journalistiek betreft, klopt dat, denk ik.    

Het schrijven van (misdaad)romans is een andere zaak. Hoewel het soms lastig is om jezelf in te perken, denk ik niet dat dat het allermoeilijkst is. Je hebt immers honderden pagina’s tot je beschikking. Het is veel uitdagender om de scènes en hoofstukken te schrijven die belangrijk zijn voor het verhaal maar tegelijkertijd vrij vervelend zijn om te creëren. Toch moet je ook die interessant maken. Hierbij denk ik aan scènes waarin de politie verkenningsmeetings heeft en van gedachten wisselt over aanknopingspunten die al dan niet opgevolgd moeten worden. En door wie en wanneer dat moet gebeuren. Dat zijn belangrijke hoofdstukken die, jammergenoeg, nogal kleurloos kunnen zijn als je onvoldoende tijd neemt om ze interessant te maken.    

Iets anders waar je voor moet zorgen als je lange tijd aan het schrijven bent en je boek bijna 400 bladzijden telt, is het aan elkaar knopen van de losse eindjes. Bovendien moet je moet de logica overal laten kloppen. 
 

Tot slot: Waar komen je interesse en talent voor woorden, verhalen… vandaan? En kun jij ook, net als inspecteur Stierna, een stukje Satie spelen op de piano? 

Toen ik acht of negen was vroeg mijn grootmoeder aan mij en mijn broer wat we later wilden worden. Mijn broer zei ‘professionele voetbalspeler’ en ik zei ‘schrijver’. Dat was dus jarenlang mijn droom. Sinds mijn schooltijd schrijf ik verhalen. En als je oefent en oefent, dan leer je. Meer dan tien jaar heb ik als journalist voor een krant gewerkt. Hoewel dat een ander soort schrijven is, werk je toch aan je taal.

Jammergenoeg kan ik Satie niet op de piano spelen. Mijn broer kan dat wel. Hij is de musicus, ik ben de schrijver.
 
 
 

11 januari 2013

Daniëlle Hermans


In 2008 debuteerde misdaadauteur Daniëlle Hermans met Het tulpenvirus waarvan de rechten aan liefst negen landen verkocht werden. Als je het typische van je cultuur en geschiedenis kunt verheffen tot iets universeels, kun je overal gelezen worden. Ook in haar laatste boek, In vredesnaam, kan de strijd, die de achttiende-eeuwse Aleida voert, geprojecteerd worden naar andere werelden en andere tijden. Of die bredere kijk te maken heeft met haar jeugd in Afrika, is moeilijk vast te stellen.

Onlangs verscheen Stille getuigen, het eerste deel van een reeks rond een Nederlands forensisch team… even geen historische achtergrond maar zeg nooit nooit: aan het eind van dit gesprek droomt Daniëlle hardop.


‘Ik hou ervan langs ‘recreatieve’ weg dingen op te steken
en geniet van de research die ik voor mijn boeken moet doen.’
 
 
Je schrijft misdaadromans met een breed uitgewerkte historische achtergrond. Toch ben je geen historica. Welke vorm neemt je belangstelling voor geschiedenis aan?

Ik heb altijd veel interesse in geschiedenis gehad. Wat mij vooral fascineert is dat deze zich constant herhaalt en dat wij er vervolgens helemaal niets van opsteken. Dat is de mens eigen blijkbaar.


Je doet ook meer dan de feiten gebruiken. Je brengt historische personages tot leven en geeft hen een taal. Hoe zou je de taal die je voor hen gekozen hebt, omschrijven?

Ik zou die taal willen omschrijven als archaïsch en ambtelijk. Dat soort taalgebruik heb ik voor ogen als ik mijn historische personages een ‘stem’ geef. Het taalgebruik uit de zeventiende en achttiende eeuw ken ik niet, maar de teksten wel. Daar heb ik er ook een paar van gelezen om ‘in de stemming’ te komen.


Is het ook de bedoeling om je via deze minder voorkomende invalshoek te onderscheiden in de steeds dichter bevolkte wereld van misdaadauteurs?

Niet direct. Mijn keuze voor hedendaagse thrillers met een historische laag heeft meer te maken met mijn eigen interesse. Ik hou ervan langs ‘recreatieve’ weg dingen op te steken en geniet van de research die ik voor mijn boeken moet doen.

Oudegracht in Utrecht, het decor van 'In vredesnaam'
 © Qsimple
Het is geen sinecure om op de dag van vandaag een rechercheteam te bedenken dat niet lijkt op een al bestaand team. Toch ben je daar erg goed in geslaagd. Hoe groot was die uitdaging?

Die uitdaging viel mee omdat ik, toen ik dit team bedacht voor mijn tweede boek, De watermeesters, Rob van Helden en Nicole Hessels eigenlijk al voor me zag. Ik wilde twee mensen die eigenlijk in niets op elkaar leken maar wel perfect konden samenwerken. Er moest ook wat frictie zijn. Het ging eigenlijk vanzelf.


In vredesnaam gaat over de plaats die vrouwen in de maatschappij innemen of zouden kunnen innemen. Vind je dat vrouwen nog steeds moeten strijden voor hun maatschappelijke plek en dat veel mannen in hen een bedreiging voor hun positie zien?

Helaas moeten vrouwen nog steeds strijden voor hun maatschappelijke plek. Natuurlijk, het wordt steeds minder, maar het blijft zo dat veel mensen, dus ook vrouwen, vrouwen in bepaalde posities niet serieus nemen. Ik denk niet dat mannen vrouwen als een bedreiging voor hun positie zien. Ik denk dat mannen die zo denken, eerder andere mannen als bedreiging zien dan vrouwen. 


In dat boek voer je het eeuwenoude Eirene-netwerk op. Hecht je belang aan vrouwennetwerken? 

Eerlijk gezegd niet. Ik hecht er eerder belang aan dat vrouwen, zodra het gaat om bijvoorbeeld schending van vrouwenrechten, een front vormen. Dat hoeft niet perse binnen een netwerk.
Ellen Johnson-Sirleaf
Eerste vrouwelijke president van Afrika (2006)
Nobelprijs voor de Vrede (2011)
©  World Economic Forum
Je bent zelf voor een stuk opgegroeid in Afrika (Kenia). Welk beeld heb jij van de Afrikaanse vrouw? En wat kan zij inbrengen op maatschappelijk gebied?

Ik generaliseer even want Afrika is groot, maar de vrouw vormt daar de spil van de samenleving. Zo is Nederland jaren geleden bij de uitvoering van activiteiten op het gebied van ontwikkelingssamenwerking ervan teruggekomen de activiteiten voornamelijk op mannen in plaats van vrouwen te richten. Bijvoorbeeld als het gaat om opleidingen en onderwijs. Het heeft een tijd geduurd voordat het doordrong dat de vrouwen daar degenen zijn die het meeste werk verrichten en dat die samenwerking dus veel meer (ook) op de vrouwen moet zijn gericht, en dan niet alleen als het gaat om zaken als gezondheidszorg.


Afrikanen zijn zeer zintuiglijke mensen. Bertje (die aan de beweging van de lucht kan voelen of er iemand in dezelfde ruimte is) en Nico (die een geheugen heeft voor geuren) passen in dat idee. Is dat een stukje Afrika in jou?
 
Ik heb er eerlijk gezegd nooit zo over nagedacht, maar dat zou best kunnen. Interessant wel.:)

Je bent een vertaalde auteur. Hoe heb je dat zo snel voor mekaar gekregen?

Dat heeft mijn agent Paul Sebes voor elkaar gekregen. Van mijn eerste boek, Het tulpenvirus, hebben we van een aantal hoofdstukken een proefvertaling in het Engels laten maken. Paul is daarmee de hort opgegaan. Een Amerikaanse uitgever was meteen enthousiast en kocht de rechten. Dat was een week voor de Buchmesse. Op de Buchmesse zelf volgde de andere landen al snel. Het scheelt dan dat de USA de eerste was. Dan hebben andere landen al snel interesse.


Met je brede historische research en sterke, identititeitsbewuste personages zou je ook een roman zonder misdaadgegeven kunnen schrijven. Is dat een idee dat je aantrekt?

Ik heb wel een roman in mijn hoofd. Een historische roman in de sfeer van Wolf Hall en Henry van Hilary Mantel. Ik weet al over wie het zal gaan. Maar dit is een project dat echt alleen nog in mijn hoofd zit. Wellicht komt het er ooit uit.

Lees hier de recensie van In vredesnaam
en
De recensie van Stille getuigen